جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
605
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
در ايران هفتهاى يك بار بين تهران - تبريز - جلفا با شعبههائى از قزوين به رشت تأسيس نمود و سال بعد در 1876 وى به مقام مديريت پست رسيد . در سال 1877 ايران به قرارداد بينالمللى پستى ملحق گرديد . آقاى ريدر كه در همين سال از خدمت دولت ايران خارج شده بود جانشين روسى بنام اشتال داشت كه او هم دكتر اندريس را كه يكى از مديران سالنامهايست كه من مطالبى از آن اقتباس كردم بازرس كل پست ايران برگزيد . در عرض چند ماه اندريس به اين دليل از كار افتاد كه مطالبهء نامهاى را نمود كه والى شيراز از صندوق پستى درآورده بود . يك سال بعد هم اشتال معزول شد و تا چندى سرويس پستى به وضع مظنون و خطرناكى افتاد به اين معنى كه كيسههاى پستى را باز و اجناس قيمتى را سرقت مىكردند و اروپائىها ترجيح مىدادند كه از سرويس اختصاصى سفارت انگليس يا دستگاه تلگراف هند و اروپ استفاده نمايند . سپس اسباب تأمين بيشترى فراهم آمد . ترتيب فعلى اين است كه يك هفته در ميان سرويس به اروپا از راه تبريز و تفليس داير است و همچنين از راه رشت به بادكوبه و سرويس ديگر هفتگى از راه بوشهر تا بمبئى و يك سرويس هفتگى نيز بين - پايتخت و مشهد و يزد و كرمان و شيراز و كرمان هست . مىگفتند در سال 1886 هفتاد و سه پستخانه در سراسر ايران بوده و در سال 5 - 1884 كه آخرين آمار در اختيار است تعداد 835 / 368 / 1 نامه به مقصد رسيده و 2050 كارت پستال و 7455 نمونه و 173995 بستهء پستى جمعا به مبلغ 720 / 304 ليره و درآمد همان سال 764 / 13 ليره و مخارج 298 / 13 ليره بود . از انگلستان به ايران نامه از طريق برلن در ظرف تقريبا دو هفته به تهران مىرسد . تلگراف برقى - با نوعى پس و پيش كردن حيرتآور وقايع عادى ( كه از خصايص جهان خاور است سلاطين مشرق زمين علاقهء سرشارى به امور نوظهور دارند ازاينرو چراغ برق در كره و كابل زودتر از گاز معمول شد ) تلگراف برقى خيلى زودتر از تأسيس يك سرويس مرتب پستى در سراسر ايران به كار افتاد و اولين بار در سال 1859